Człowiek jest gatunkiem, który właściwie całkowicie zdominował naszą planetę i ją sobie podporządkował.


Czy zastanawialiście się może, jak to się stało, że małpa, która tak właściwie na pierwszy rzut oka wyróżnia się co do przystosowania jedynie inteligencją, opanowała każdy kontynent?
Otóż za to, że jako gatunek tak bardzo rozpierzchliśmy się po świecie, a dzięki temu przetrwaliśmy odpowiada w dużej mierze jedna cząsteczka.
Ta cząsteczka to Dopamina.
Czym jest więc związek chemiczny, który tak bardzo się nam przysłużył?
Ogólnie rzecz biorąc, kierują nami dwa rodzaje neuroprzekaźników. Hormony „Tu i Teraz” – TiT (głównie oksytocyna, wazopresyna, serotonina), oraz właśnie dopamina. Spójrz, na rzeczy, które Cię otaczają. Załóżmy, że masz na sobie sweter, który sprawia, że odczuwasz przyjemne ciepło. Ta przyjemność jest wywoływana właśnie przez hormony TiT. Teraz przenieśmy się do świata tego, co jest poza naszym zasięgiem. Świata, do którego kiedy chcemy sięgnąć, musimy wykonać jakieś działanie. Pragnienie każdej rzeczy znajdującej się poza naszym zasięgiem; niezależnie czy to jest solniczka na drugim końcu stołu, lot na księżyc, miłość, władza, czy wiedza; jest kierowane przez dopaminę.
Wyobraź sobie, że właśnie kupiłeś jakiś drogi przedmiot. Weźmy za przykład drogi samochód. Patrząc na niego, zmysły podpowiadały Ci, że jeśli go kupisz, Twoje życie już nie będzie takie jak przedtem. Niezawsze jednak, kiedy już posiadamy upragniony przedmiot, na widok, czy myśl którego czuliśmy wcześniej podniecenie, sprawi nam tyle radości ile obiecywały nam nasze zmysły przed zakupem. Czujemy się wtedy zawiedzeni, te uczucia których się spodziewaliśmy po zakupie samochodu, okazały się niezbyt długotrwałe i z czasem straciły na intensywności.


Za to właśnie pragnienie, czegoś czego jeszcze nie posiadamy, za tą ciekawość nieznanego odpowiada dopamina. Zaś zawód, którego uświadczamy w wyżej wymienionym przykładzie, pokazuje sytuację, w której hormony TiT nie zrekompensowały nam głodu, który był wywołany przez dopaminę.
Wiemy już coś o dopaminie, jak więc się to ma do przetrwania naszego gatunku?
Okazuje się, że to, jak bardzo człowiek jest podatny na działanie dopaminy, jest warunkowane genetycznie, a konkretnie przez gen DRD4, który daje organizmowi instrukcje do tworzenia receptora dopaminowego. U niektórych ludzi występuje jednak mutacja genu, w której przybrał on dłuższą formę, a nazywa się ją allelem 7R. Ludzie, którzy są posiadaczami tego właśnie allelu ciągle gonią za nowymi doświadczeniami; częściej podejmują ryzyko, uzależniają się od narkotyków. To wszystko świadczy o tym, że w przypadku wystąpienia allelu 7R, mamy do czynienia z większą podatnością na działanie dopaminy.

Badania na myszach z kolei pokazały, że to jak bardzo pobudzimy nasz układ dopaminergiczny, wpływa na nasze chęci eksploracji, a eksploracja w naszym przypadku okazała się kluczowa do przetrwania.
Czy to, że dopamina miała wpływ na eksploracje ziemii, przez ludzkość da się potwierdzić?
Tak. Patrząc na mapy wędrówek ludzkości od początku naszego istnienia, możnaby się spodziewać, że na podstawie wiedzy którą mamy, udział allelu R7 w populacji powinna rosnąć wraz z tym, jak zagłębialiśmy się najpierw w Eurazję, a potem w amerykę północną i południową. Badania naukowe pokazują, że właśnie w taki spodziewany sposób zmienia się udział Genu R7, najmniejszy udział w populacji, przypada mieszkańcom afryki, zaś największy mieszkańcom Ameryki południowej.
Nietypową cechą genomu ludzkiego jest to, że w naszej populacji występuje dużo mniejsza zmienność genetyczna, niż w przypadku przedstawicieli innych gatunków naczelnych. Wszystko więc wskazuje na to, że przetrwanie ludzkości wisiało w przeszłości na włosku. Odpowiada za to jakaś lokalna katastrofa, którą mógł być np. wybuch wulkanu. Migracje odegrały więc kluczową rolę w naszym przetrwaniu. W końcu kiedy tak rozsialiśmy się po wszystkich kontynentach, nie było ryzyka, że ponownie będziemy bliscy wyginięcia przez jakiś lokalny kataklizm. (niżej mapa prehistorycznych migracji ludzkości)


Źródła: Daniel Z. Lieberman, Michael E. Long „Dopamina – mózg chce więcej”, Wikipedia.